Papekop - De plannen voor gaswinning uit het Papekopveld stuiten op groeiende weerstand van lokale en provinciale overheden. Energiebedrijven Vermilion Energy Netherlands en Gasunie Transport Services (GTS) hebben de minister van Economische Zaken en Klimaat verzocht om de rijksprojectprocedure toe te passen om gaswinning mogelijk te maken in het gebied tussen Woerden, Oudewater en Bodegraven-Reeuwijk. De betrokken gemeenten en provincies hebben echter duidelijk gemaakt dat zij tegen deze ontwikkeling zijn.
Op 20 mei stuurden de gemeenten Woerden, Bodegraven-Reeuwijk, Oudewater, Montfoort en Utrecht, samen met de provincie Zuid-Holland, een gezamenlijke brief aan de vaste Kamercommissie Klimaat en Groene Groei. Daarin roepen zij het Rijk op om af te zien van de plannen voor gaswinning in het Papekopveld.
Klein gasveld, grote impact
Het Papekopveld ligt voor ongeveer twee derde onder de provincie Utrecht en voor een derde onder Zuid-Holland. Het gasveld strekt zich uit onder de gemeenten Woerden, Bodegraven-Reeuwijk, Oudewater en Montfoort. Opvallend is dat het veld zich deels bevindt onder de Woerdense woonwijk Molenvliet en onder een strategische grondwatervoorraad die van groot belang is voor de drinkwatervoorziening. De geplande boorlocatie ligt op het grondgebied van
Bodegraven-Reeuwijk. Vanaf deze locatie zou een nieuwe transportleiding worden aangelegd via Woerden, Montfoort en Utrecht om aansluiting te krijgen op het landelijke gasnet. In het gebied wonen ruim 9.000 inwoners en het landschap kampt al jarenlang met structurele bodemdaling.
Zorgen over extra bodemdaling
Een van de belangrijkste bezwaren tegen de gaswinning betreft de mogelijke gevolgen voor de bodem. Het Groene Hart behoort tot de meest kwetsbare gebieden van Nederland als het gaat om bodemdaling. Overheden investeren juist veel geld in programma's om verdere verzakking van het veenweidegebied tegen te gaan.
Volgens de betrokken overheden kan gaswinning leiden tot extra bodemdaling, met mogelijke schade aan woningen, wegen, rioleringen en andere infrastructuur als gevolg. De maatschappelijke kosten hiervan kunnen hoog oplopen, terwijl bewoners jarenlang met onzekerheid over eventuele schade blijven zitten.
Daarnaast loopt momenteel onderzoek van TNO en Deltares naar de effecten van gaswinning in veenweidegebieden. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de invloed op bodemdaling, grondwaterstanden en waterkwaliteit. Zolang deze gevolgen niet volledig in beeld zijn gebracht, vinden de gemeenten en provincies dat het voorzorgsprincipe moet gelden.
Risico voor drinkwatervoorziening
Een tweede zwaarwegend argument betreft de bescherming van het grondwater. Het Papekopveld overlapt met de beschermingszone van de drinkwaterwinning Woerden van drinkwaterbedrijf Oasen. Ook bevindt een deel van het gasveld zich binnen een zogenaamde Aanvullende Strategische Voorraad, een gebied dat door de provincie Utrecht is aangewezen voor toekomstige drinkwaterwinning.
De betrokken overheden wijzen erop dat schoon drinkwater steeds schaarser wordt. Door de groeiende vraag en beperkte beschikbare locaties voor waterwinning staat de drinkwatervoorziening al onder druk. Volgens hen mag het risico niet worden genomen dat bestaande of toekomstige drinkwaterbronnen worden aangetast door boringen of gaswinning.
Botsing met de energietransitie
De plannen voor gaswinning worden bovendien gezien als strijdig met de energietransitie die in de regio plaatsvindt. In Woerden wordt volop gewerkt aan duurzame energieprojecten en aan oplossingen voor netcongestie. De wijk Molenvliet is zelfs aangewezen als aardgasvrije wijk, waar bewoners, woningcorporaties en bedrijven investeren in duurzame alternatieven voor aardgas.
Volgens de gemeenten geeft gaswinning onder dezelfde wijk een tegenstrijdig signaal. Terwijl inwoners worden gevraagd afscheid te nemen van aardgas, zou tegelijkertijd nieuw aardgas worden gewonnen onder hun woningen. Dat kan het vertrouwen in de overheid en het draagvlak voor de warmtetransitie ernstig onder druk zetten.
Breed maatschappelijk en politiek verzet
Niet alleen de gemeenten Woerden, Bodegraven-Reeuwijk, Oudewater, Montfoort en Utrecht spreken zich uit tegen de plannen. Ook de provincies Utrecht en Zuid-Holland hebben hun bezwaren kenbaar gemaakt. Daarnaast is er veel maatschappelijke weerstand. Actiegroepen zoals "Laat Woerden Niet Zakken" voeren campagne tegen de gaswinning en wijzen op de risico's voor bewoners en leefomgeving. De weerstand kreeg extra gewicht toen Provinciale Staten van Utrecht op 22 april met een ruime meerderheid de motie “Nu niet, nooit niet: geen gaswinning Papekop” aannamen. Daarmee sprak de provincie zich nadrukkelijk uit tegen de winning van aardgas uit het veld.
Oproep aan het Rijk
De betrokken overheden benadrukken dat de mogelijke opbrengst van het relatief kleine gasveld niet opweegt tegen de risico's voor bewoners, drinkwater, natuur en infrastructuur. Zij vrezen dat de problemen die elders in Nederland zijn ontstaan door gaswinning — zoals schade aan woningen, maatschappelijke onrust en langdurige schadeafhandeling — zich in het Groene Hart kunnen herhalen.
Hun boodschap aan het kabinet is daarom helder: kies voor bescherming van inwoners, drinkwater en de energietransitie, en zie af van gaswinning in het Papekopveld.