HCC roept Tweede Kamer op: Voorkom dat opnieuw tientallen miljoenen belastinggeld verloren gaan aan mislukte ICT-projecten
HCC doet een dringend beroep op de Tweede Kamer
HCC roept de leden van de Tweede Kamer op om deze kwestie niet af te doen met de gebruikelijke toezegging dat een evaluatie zal plaatsvinden en dat daaruit lessen worden getrokken. Evalueren is noodzakelijk, maar evaluaties alleen voorkomen geen nieuwe mislukkingen. Daarvoor zijn concrete maatregelen, duidelijke verantwoordelijkheden en daadwerkelijke veranderingen nodig.
HCC vraagt aandacht voor de noodzaak van volledige transparantie over de besteding van publieke middelen, onafhankelijk onderzoek naar de oorzaken van de mislukking, en duidelijke verantwoordelijkheden binnen de overheid. Ook is HCC van mening dat er structurele verbeteringen moeten komen in de ICT-aanpak van overheidsorganisaties, met meer eigen deskundigheid en regelmatige toetsen van grote projecten.
Gebrek aan Vakmanschap
Een terugkerend probleem is het gebrek aan technische expertise en ervaring binnen de overheid. Dit heeft geleid tot een situatie waarin bedrijven en consultants vaak meer kennis hadden dan de ambtenaren die verantwoordelijk waren voor het toezicht op de projecten, wat de kans op miscommunicatie en fouten vergrootte. Daarnaast zijn er structurele barrières, zoals bureaucratie en langdurige besluitvormingsprocessen, die de voortgang van projecten belemmeren.
Mislukte Projecten
Er zijn verschillende overheids IT-projecten die als mislukking worden beschouwd. Een goed voorbeeld is het ‘Basisregistratie Personen’ (BRP) project, dat te maken kreeg met ernstige vertragingen en technische problemen. De geplande totale investering voor dit project bedroeg tussen 2009 en 2020 zo’n 103 miljoen en werd tussentijds met 20 miljoen uitgebreid. Uiteindelijk ging men uit van een investering van 134 miljoen euro tot 2022. Uiteindelijk werd dit project stilgelegd.
Evenzo waren er issues met de ‘Belastingdienst’-systemen waarbij IT-problemen hebben geleid tot grote schade voor zowel de dienst als de burger.
HCC vraagt de Tweede Kamer daarom aandacht
Er moet volledige openheid zijn over de kosten, zodat inzichtelijk wordt waaraan de 55 miljoen euro is besteed, welke aanvullende verplichtingen nog bestaan en welk deel van de investeringen ook daadwerkelijk bruikbaar blijft. Daarnaast is het belangrijk om onafhankelijk onderzoek te doen naar de oorzaken van de problemen; dit onderzoek moet niet alleen de technische kwesties belichten, maar ook de oorspronkelijke besluitvorming, de aanbesteding, het projectmanagement, de interne deskundigheid en de rol van externe leveranciers in kaart brengen.
Bovendien dient er een duidelijke bestuurlijke verantwoordelijkheid te worden vastgesteld, waarbij duidelijk wordt wie op welke momenten verantwoordelijk was voor de voortgang, de financiële beheersing en het tijdig ingrijpen bij ernstige problemen. Om te voorkomen dat grote ICT-projecten jarenlang kunnen aanhouden zonder aantoonbare resultaten, is verplichte tussentijdse toetsing noodzakelijk. De financiering van volgende projectfasen moet afhankelijk worden gemaakt van onafhankelijke beoordelingen en concrete, werkende tussenresultaten.
Daarnaast is het essentieel dat overheidsorganisaties beschikken over voldoende interne ICT-deskundigheid, zodat zij leveranciers kritisch kunnen beoordelen, risico’s tijdig kunnen herkennen en zelf de regie behouden. Tot slot moet er een structurele verbetering van de overheids-ICT plaatsvinden. De uitkomsten van het onderzoek dienen niet alleen toegepast te worden bij het UWV, maar ook vertaald te worden naar duidelijke normen voor alle grote ICT-projecten van de rijksoverheid en de uitvoeringsorganisaties.
Belastinggeld verdient beter
HCC begrijpt dat grote ICT-projecten ingewikkeld zijn. Technologische ontwikkelingen gaan snel, bestaande systemen zijn vaak verouderd en overheidsorganisaties moeten rekening houden met complexe wet- en regelgeving. Maar juist daarom zijn realistische plannen, deskundige projectleiding, betrouwbare gegevens en onafhankelijke kwaliteitscontroles onmisbaar.
Het voortijdig beëindigen van een project dat onvoldoende perspectief biedt, kan uiteindelijk een verstandig besluit zijn. De wezenlijke vraag is echter waarom daarvoor eerst vijf jaar en ongeveer 55 miljoen euro nodig waren.
HCC vindt dat de overheid dezelfde zorgvuldigheid moet betrachten bij ICT-investeringen als zij van burgers en ondernemingen verwacht bij het beheer van hun financiën.
Onze oproep
HCC verzoekt de Tweede Kamer om de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid om een volledige verantwoording te vragen en erop toe te zien dat de aangekondigde evaluatie leidt tot concrete, controleerbare verbeteringen.
Nederland heeft behoefte aan een overheid die digitalisering serieus neemt, deskundig aanstuurt en verantwoord omgaat met publieke middelen. 55 miljoen euro uitgeven zonder het beoogde resultaat te bereiken, mag niet worden beschouwd als een normaal risico van digitalisering. De Nederlandse belastingbetaler verdient beter. En de overheid moet laten zien dat zij daadwerkelijk leert van projecten die mislukken.
HCC roept de leden van de Tweede Kamer op om deze kwestie niet af te doen met de gebruikelijke toezegging dat een evaluatie zal plaatsvinden en dat daaruit lessen worden getrokken. Evalueren is noodzakelijk, maar evaluaties alleen voorkomen geen nieuwe mislukkingen. Daarvoor zijn concrete maatregelen, duidelijke verantwoordelijkheden en daadwerkelijke veranderingen nodig.
HCC vraagt aandacht voor de noodzaak van volledige transparantie over de besteding van publieke middelen, onafhankelijk onderzoek naar de oorzaken van de mislukking, en duidelijke verantwoordelijkheden binnen de overheid. Ook is HCC van mening dat er structurele verbeteringen moeten komen in de ICT-aanpak van overheidsorganisaties, met meer eigen deskundigheid en regelmatige toetsen van grote projecten.
Gebrek aan Vakmanschap
Een terugkerend probleem is het gebrek aan technische expertise en ervaring binnen de overheid. Dit heeft geleid tot een situatie waarin bedrijven en consultants vaak meer kennis hadden dan de ambtenaren die verantwoordelijk waren voor het toezicht op de projecten, wat de kans op miscommunicatie en fouten vergrootte. Daarnaast zijn er structurele barrières, zoals bureaucratie en langdurige besluitvormingsprocessen, die de voortgang van projecten belemmeren.
Mislukte Projecten
Er zijn verschillende overheids IT-projecten die als mislukking worden beschouwd. Een goed voorbeeld is het ‘Basisregistratie Personen’ (BRP) project, dat te maken kreeg met ernstige vertragingen en technische problemen. De geplande totale investering voor dit project bedroeg tussen 2009 en 2020 zo’n 103 miljoen en werd tussentijds met 20 miljoen uitgebreid. Uiteindelijk ging men uit van een investering van 134 miljoen euro tot 2022. Uiteindelijk werd dit project stilgelegd.
Evenzo waren er issues met de ‘Belastingdienst’-systemen waarbij IT-problemen hebben geleid tot grote schade voor zowel de dienst als de burger.
HCC vraagt de Tweede Kamer daarom aandacht
Er moet volledige openheid zijn over de kosten, zodat inzichtelijk wordt waaraan de 55 miljoen euro is besteed, welke aanvullende verplichtingen nog bestaan en welk deel van de investeringen ook daadwerkelijk bruikbaar blijft. Daarnaast is het belangrijk om onafhankelijk onderzoek te doen naar de oorzaken van de problemen; dit onderzoek moet niet alleen de technische kwesties belichten, maar ook de oorspronkelijke besluitvorming, de aanbesteding, het projectmanagement, de interne deskundigheid en de rol van externe leveranciers in kaart brengen.
Bovendien dient er een duidelijke bestuurlijke verantwoordelijkheid te worden vastgesteld, waarbij duidelijk wordt wie op welke momenten verantwoordelijk was voor de voortgang, de financiële beheersing en het tijdig ingrijpen bij ernstige problemen. Om te voorkomen dat grote ICT-projecten jarenlang kunnen aanhouden zonder aantoonbare resultaten, is verplichte tussentijdse toetsing noodzakelijk. De financiering van volgende projectfasen moet afhankelijk worden gemaakt van onafhankelijke beoordelingen en concrete, werkende tussenresultaten.
Daarnaast is het essentieel dat overheidsorganisaties beschikken over voldoende interne ICT-deskundigheid, zodat zij leveranciers kritisch kunnen beoordelen, risico’s tijdig kunnen herkennen en zelf de regie behouden. Tot slot moet er een structurele verbetering van de overheids-ICT plaatsvinden. De uitkomsten van het onderzoek dienen niet alleen toegepast te worden bij het UWV, maar ook vertaald te worden naar duidelijke normen voor alle grote ICT-projecten van de rijksoverheid en de uitvoeringsorganisaties.
Belastinggeld verdient beter
HCC begrijpt dat grote ICT-projecten ingewikkeld zijn. Technologische ontwikkelingen gaan snel, bestaande systemen zijn vaak verouderd en overheidsorganisaties moeten rekening houden met complexe wet- en regelgeving. Maar juist daarom zijn realistische plannen, deskundige projectleiding, betrouwbare gegevens en onafhankelijke kwaliteitscontroles onmisbaar.
Het voortijdig beëindigen van een project dat onvoldoende perspectief biedt, kan uiteindelijk een verstandig besluit zijn. De wezenlijke vraag is echter waarom daarvoor eerst vijf jaar en ongeveer 55 miljoen euro nodig waren.
HCC vindt dat de overheid dezelfde zorgvuldigheid moet betrachten bij ICT-investeringen als zij van burgers en ondernemingen verwacht bij het beheer van hun financiën.
Onze oproep
HCC verzoekt de Tweede Kamer om de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid om een volledige verantwoording te vragen en erop toe te zien dat de aangekondigde evaluatie leidt tot concrete, controleerbare verbeteringen.
Nederland heeft behoefte aan een overheid die digitalisering serieus neemt, deskundig aanstuurt en verantwoord omgaat met publieke middelen. 55 miljoen euro uitgeven zonder het beoogde resultaat te bereiken, mag niet worden beschouwd als een normaal risico van digitalisering. De Nederlandse belastingbetaler verdient beter. En de overheid moet laten zien dat zij daadwerkelijk leert van projecten die mislukken.
Terug