Prinsjesdag: kabinet investeert in talent, taal en media
Focus op taal en andere basisvaardigheden
Het kabinet zet alles op alles om de kwaliteit van het onderwijs over de volle breedte te verhogen, met een duidelijke prioriteit voor betere prestaties op lezen, schrijven en rekenen. Dit najaar komt staatssecretaris Tielen daarom met een Versterkingsagenda. Taal krijgt hierin prioriteit, want taal is de basis voor het ontwikkelen van je talenten, om te leren, te werken en mee te doen in de samenleving.
Vanaf 2027 ontvangen scholen structureel geld voor het verbeteren van de basisvaardigheden, dat ze verplicht hieraan moeten uitgeven. Zij hoeven hiervoor niet langer jaarlijks subsidie aan te vragen. Zo krijgen scholen meer zekerheid over hoeveel geld ze te besteden hebben, waardoor ze beter langetermijnplannen kunnen maken. Tegelijkertijd geeft dit het kabinet meer regie op waar scholen hun geld aan uitgeven. Basisscholen, scholen in het gespecialiseerd onderwijs en middelbare scholen ontvangen in totaal ruim 500 miljoen euro per jaar voor de basisvaardigheden, oftewel minimaal 206 euro per leerling. Dit bedrag komt bovenop de reguliere bekostiging die hiervoor ook bedoeld is.
Sterke teams van leraren, schoolleiders en ondersteunend personeel zijn cruciaal voor goed onderwijs. Daarom werken we hier hard aan en blijven we ons inzetten voor voldoende goed personeel. We investeren komend jaar zo’n 80 miljoen euro in het aantrekkelijker maken van zij-instroom. Dat bedrag loopt daarna op tot jaarlijks 88 miljoen euro.
Om te voorkomen dat we talent onbenut laten, komt er vanaf 2027 structureel 121 miljoen euro extra voor het programma ‘School & Omgeving’ dat leerlingen extra leer- en ontwikkeltijd geeft. Zo wordt een eerdere bezuiniging teruggedraaid en stijgt het bereik van 175.000 naar 245.000 leerlingen.
Onderzoek en innovatie
De eerdere bezuinigingen op onderzoek worden deels teruggedraaid, dit kabinet investeert hierin structureel 428 miljoen euro. Een deel van dit budget is extra geld voor al bestaande succesvolle maatregelen. Zo komt er 80 miljoen euro per jaar extra om wetenschappers beter te helpen bij het binnenhalen van Europese onderzoekssubsidies. Ook investeert het kabinet in praktijkgericht onderzoek, oplopend tot structureel 68 miljoen euro voor het hbo en 17 miljoen euro voor het mbo. Universiteiten zijn bij het toekennen van het extra budget voor de sectorplannen, 132 miljoen euro per jaar extra, gevraagd zich te focussen op de cruciale domeinen. Ook komt er extra geld voor wetenschappelijke topinstrumenten, bijvoorbeeld 185 miljoen euro voor de opvolger van de nationale supercomputer Snellius en 25 miljoen euro extra voor de voorbereiding op de komst van de Einstein Telescope.
AI en onderwijs
AI kan bijdragen aan goed onderwijs door leraren en leerlingen te helpen in de klas. Om deze mogelijkheden goed te benutten, moeten scholen er dan wel op kunnen vertrouwen dat zij AI veilig en verantwoord kunnen gebruiken. Daarom maakt het kabinet in 2027 10,7 miljoen euro vrij voor een publieke AI-voorziening voor het funderend onderwijs. Hiermee ondersteunen we scholen in het gebruik van verschillende AI-modellen, met duidelijke afspraken over privacy, veiligheid en gegevens. Zo houden zij grip op AI en zijn zij minder afhankelijk van één aanbieder.
Toekomstbestendige financiering vervolgonderwijs
Het kabinet wil het onderwijsstelsel beter laten omgaan met dalende studentenaantallen, vooral in regio’s waar de impact het grootst is. Voor toegankelijk en goed beroepsonderwijs is het ministerie bezig met een bekostigingsherziening voor het mbo. Deze moet ingaan vanaf 2029 en is verwerkt in deze begroting. Een van de plannen in het voorstel is een samenwerkingsbudget van jaarlijks 200 miljoen euro om onderwijs en arbeidsmarkt regionaal beter op elkaar te laten aansluiten. De bekostigingswijziging voor hbo en universiteiten volgt later.
Toekomstbestendige media
Nederland heeft baat bij goed functionerende media. Dit kabinet werkt aan het verbeteren van het bestel van de landelijke publieke omroep en de lokale publieke omroepen. Voor de landelijke publieke omroep is daarnaast vanaf 2027 45 miljoen euro per jaar beschikbaar om eerdere bezuinigingen deels terug te draaien. Lokale omroepen krijgen vanaf 2027 3 miljoen euro extra per jaar.
Stabiele culturele sector
De plannen zijn in de maak voor een herzien cultuurbestel dat in werking zal treden vanaf 2029, gericht op versterking van de toegankelijkheid, toekomstbestendigheid en vereenvoudiging. Hierover wordt de Tweede Kamer later dit jaar geïnformeerd.
Gelijkwaardigheid vrouwen en lhbtiq+ personen
Het kabinet blijft, samen met andere ministeries, werken aan een gelijkwaardige positie van vrouwen en lhbtiq+ personen. De prioriteiten zijn hierbij het verder vergroten van hun veiligheid, gezondheid en vrijheid. Recent is de Emancipatienota gepubliceerd met daarin alle plannen en maatregelen van het kabinet.
Het kabinet zet alles op alles om de kwaliteit van het onderwijs over de volle breedte te verhogen, met een duidelijke prioriteit voor betere prestaties op lezen, schrijven en rekenen. Dit najaar komt staatssecretaris Tielen daarom met een Versterkingsagenda. Taal krijgt hierin prioriteit, want taal is de basis voor het ontwikkelen van je talenten, om te leren, te werken en mee te doen in de samenleving.
Vanaf 2027 ontvangen scholen structureel geld voor het verbeteren van de basisvaardigheden, dat ze verplicht hieraan moeten uitgeven. Zij hoeven hiervoor niet langer jaarlijks subsidie aan te vragen. Zo krijgen scholen meer zekerheid over hoeveel geld ze te besteden hebben, waardoor ze beter langetermijnplannen kunnen maken. Tegelijkertijd geeft dit het kabinet meer regie op waar scholen hun geld aan uitgeven. Basisscholen, scholen in het gespecialiseerd onderwijs en middelbare scholen ontvangen in totaal ruim 500 miljoen euro per jaar voor de basisvaardigheden, oftewel minimaal 206 euro per leerling. Dit bedrag komt bovenop de reguliere bekostiging die hiervoor ook bedoeld is.
Sterke teams van leraren, schoolleiders en ondersteunend personeel zijn cruciaal voor goed onderwijs. Daarom werken we hier hard aan en blijven we ons inzetten voor voldoende goed personeel. We investeren komend jaar zo’n 80 miljoen euro in het aantrekkelijker maken van zij-instroom. Dat bedrag loopt daarna op tot jaarlijks 88 miljoen euro.
Om te voorkomen dat we talent onbenut laten, komt er vanaf 2027 structureel 121 miljoen euro extra voor het programma ‘School & Omgeving’ dat leerlingen extra leer- en ontwikkeltijd geeft. Zo wordt een eerdere bezuiniging teruggedraaid en stijgt het bereik van 175.000 naar 245.000 leerlingen.
Onderzoek en innovatie
De eerdere bezuinigingen op onderzoek worden deels teruggedraaid, dit kabinet investeert hierin structureel 428 miljoen euro. Een deel van dit budget is extra geld voor al bestaande succesvolle maatregelen. Zo komt er 80 miljoen euro per jaar extra om wetenschappers beter te helpen bij het binnenhalen van Europese onderzoekssubsidies. Ook investeert het kabinet in praktijkgericht onderzoek, oplopend tot structureel 68 miljoen euro voor het hbo en 17 miljoen euro voor het mbo. Universiteiten zijn bij het toekennen van het extra budget voor de sectorplannen, 132 miljoen euro per jaar extra, gevraagd zich te focussen op de cruciale domeinen. Ook komt er extra geld voor wetenschappelijke topinstrumenten, bijvoorbeeld 185 miljoen euro voor de opvolger van de nationale supercomputer Snellius en 25 miljoen euro extra voor de voorbereiding op de komst van de Einstein Telescope.
AI en onderwijs
AI kan bijdragen aan goed onderwijs door leraren en leerlingen te helpen in de klas. Om deze mogelijkheden goed te benutten, moeten scholen er dan wel op kunnen vertrouwen dat zij AI veilig en verantwoord kunnen gebruiken. Daarom maakt het kabinet in 2027 10,7 miljoen euro vrij voor een publieke AI-voorziening voor het funderend onderwijs. Hiermee ondersteunen we scholen in het gebruik van verschillende AI-modellen, met duidelijke afspraken over privacy, veiligheid en gegevens. Zo houden zij grip op AI en zijn zij minder afhankelijk van één aanbieder.
Toekomstbestendige financiering vervolgonderwijs
Het kabinet wil het onderwijsstelsel beter laten omgaan met dalende studentenaantallen, vooral in regio’s waar de impact het grootst is. Voor toegankelijk en goed beroepsonderwijs is het ministerie bezig met een bekostigingsherziening voor het mbo. Deze moet ingaan vanaf 2029 en is verwerkt in deze begroting. Een van de plannen in het voorstel is een samenwerkingsbudget van jaarlijks 200 miljoen euro om onderwijs en arbeidsmarkt regionaal beter op elkaar te laten aansluiten. De bekostigingswijziging voor hbo en universiteiten volgt later.
Toekomstbestendige media
Nederland heeft baat bij goed functionerende media. Dit kabinet werkt aan het verbeteren van het bestel van de landelijke publieke omroep en de lokale publieke omroepen. Voor de landelijke publieke omroep is daarnaast vanaf 2027 45 miljoen euro per jaar beschikbaar om eerdere bezuinigingen deels terug te draaien. Lokale omroepen krijgen vanaf 2027 3 miljoen euro extra per jaar.
Stabiele culturele sector
De plannen zijn in de maak voor een herzien cultuurbestel dat in werking zal treden vanaf 2029, gericht op versterking van de toegankelijkheid, toekomstbestendigheid en vereenvoudiging. Hierover wordt de Tweede Kamer later dit jaar geïnformeerd.
Gelijkwaardigheid vrouwen en lhbtiq+ personen
Het kabinet blijft, samen met andere ministeries, werken aan een gelijkwaardige positie van vrouwen en lhbtiq+ personen. De prioriteiten zijn hierbij het verder vergroten van hun veiligheid, gezondheid en vrijheid. Recent is de Emancipatienota gepubliceerd met daarin alle plannen en maatregelen van het kabinet.
Terug